A Unión Europea avanza de maneira decidida cara a un novo modelo común de identidade dixital coa implantación do European Digital Identity Wallet (EUDI Wallet), un dos elementos centrais do novo marco normativo eIDAS 2.0. Este sistema permitirá á cidadanía e ás organizacións identificarse electronicamente, compartir credenciais verificables e asinar documentos dixitais con validez legal en toda a Unión Europea.
A maior parte das obrigas asociadas a este novo modelo entrarán en vigor a finais de 2026, o que converte o período actual nunha fase clave de preparación. Máis alá do cumprimento normativo, a adopción do EUDI Wallet ten implicacións directas en ciberseguridade, protección de datos e hábitos dixitais, que convén analizar con detemento.
Un cambio de paradigma: a identidade dixital como activo crítico
O EUDI Wallet non é só unha nova aplicación nin un medio de identificación máis. Supón un cambio de paradigma no que a identidade dixital pasa a concentrar múltiples credenciais sensibles: documentos de identidade, certificados profesionais, datos académicos, permisos ou atributos persoais.
Desde a perspectiva da ciberseguridade, isto converte a identidade dixital nun activo crítico, tanto para as persoas usuarias como para as entidades que ofrecen ou consumen servizos dixitais baseados nela. Un incidente que afecte á identidade dixital pode ter consecuencias máis amplas ca unha brecha tradicional de credenciais.
Implicacións en ciberseguridade e protección de datos
A implantación do EUDI Wallet non elimina os riscos dixitais existentes, senón que os redefine e nalgúns casos, os amplifica.
A identidade como obxectivo prioritario
A suplantación de identidade é un dos vectores de ataque máis frecuentes e con maior impacto. Nun contorno de identidade dixital unificada, un acceso non autorizado pode permitir:
- Acceder a múltiples servizos públicos e privados.
- Asinar documentos en nome da persoa afectada.
- Obter información persoal ou profesional de alto valor.
- Xerar efectos en cadea difíciles de reverter.
Por este motivo, a protección da identidade dixital require controles técnicos sólidos e un uso responsable por parte das persoas usuarias.
Privacidade e uso responsable dos datos
O modelo do EUDI Wallet está deseñado para favorecer a minimización de datos, permitindo compartir unicamente a información estritamente necesaria. Porén, este principio só se cumpre se:
- As aplicacións están correctamente deseñadas e configuradas.
- Os provedores solicitan só os atributos imprescindibles.
- As persoas comprenden que información están cedendo en cada interacción.
Unha mala práctica neste ámbito pode derivar nunha exposición innecesaria de datos persoais, con posibles consecuencias legais e reputacionais.
Interoperabilidade e aumento da superficie de risco
A interoperabilidade entre Estados membros e sectores implica:
- Máis integracións técnicas.
- Máis actores implicados na cadea de confianza.
- Maior complexidade operativa.
Isto require unha xestión do risco coordinada, así como mecanismos eficaces de supervisión, auditoría e resposta ante incidentes.
A hixiene dixital como piar esencial do novo modelo
A chegada do EUDI Wallet reforza unha idea fundamental: a tecnoloxía non é suficiente se non vai acompañada de bos hábitos dixitais. A hixiene dixital convértese nun elemento clave para reducir riscos.
Entre as prácticas máis relevantes destacan:
- Manter os dispositivos actualizados e protexidos.
- Protexer o acceso ao dispositivo onde reside a identidade dixital.
- Utilizar autenticación forte e mecanismos de bloqueo.
- Revisar con atención que datos se comparten e con que finalidade.
- Desconfiar de mensaxes ou solicitudes urxentes relacionadas con credenciais.
- Separar, sempre que sexa posible, os usos persoais e profesionais.
A perda, roubo ou compromiso dun dispositivo pode ter un impacto moito maior cando este alberga credenciais de identidade dixital.
Impacto para organizacións e servizos dixitais
As organizacións que ofrezan ou acepten credenciais do EUDI Wallet deberán adaptar os seus modelos de seguridade. Entre outras cuestións, será necesario:
- Integrar a identidade dixital nas análises de riscos.
- Revisar os controis de acceso e os procesos de autenticación.
- Actualizar as políticas de protección de datos e resposta a incidentes.
- Formar o persoal no uso seguro destes sistemas.
Unha brecha relacionada coa identidade dixital pode xerar impactos operativos, legais e reputacionais significativos, mesmo cando o incidente teña a súa orixe fóra da propia organización.
Máis alá do cumprimento normativo
O despregamento do EUDI Wallet non debe abordarse unicamente como un requisito legal. A súa correcta adopción require unha visión integral, que combine:
- Seguridade técnica.
- Bo goberno e xestión do risco.
- Concienciación e formación.
- Cultura de ciberseguridade.
Reforzar a hixiene dixital e a xestión responsable da identidade é un investimento directo en confianza, resiliencia e sustentabilidade dos servizos dixitais.
Conclusión
O EUDI Wallet representa un avance relevante na construción dunha identidade dixital europea común. Con todo, tamén introduce novos retos en ciberseguridade e protección de datos que non deben subestimarse.
Neste contexto, a hixiene dixital deixa de ser unha recomendación opcional para converterse nun elemento esencial da seguridade, tanto para a cidadanía como para as organizacións. Prepararse hoxe permitirá aproveitar os beneficios da identidade dixital sen comprometer a seguridade nin a confianza nos servizos do futuro.
