A implantación do European Digital Identity Wallet (EUDI Wallet), no marco do novo regulamento eIDAS 2.0, supón un cambio estrutural na maneira en que as organizacións xestionan a identidade, o acceso aos servizos dixitais e a relación de confianza con persoas usuarias, clientes e administracións.
Máis alá da súa dimensión tecnolóxica, o EUDI Wallet introduce novos retos en materia de xestión de riscos, gobernanza e responsabilidade organizativa que deben abordarse de forma planificada e transversal. A súa adopción non pode entenderse unicamente como un exercicio de cumprimento normativo, senón como un elemento estratéxico con impacto directo na seguridade, na continuidade operativa e na reputación das organizacións.
A identidade dixital como activo crítico organizativo
No novo modelo europeo, a identidade dixital deixa de ser un simple mecanismo de autenticación para converterse nun activo crítico, capaz de habilitar o acceso a múltiples servizos, procesos e transaccións con validez legal.
Para as organizacións, isto implica que:
- A identidade dixital intégrase en procesos clave do negocio.
- Os fallos ou abusos na súa xestión poden xerar impactos en cadea.
- Aumenta a dependencia de infraestruturas externas e de marcos comúns de confianza.
A xestión da identidade pasa, por tanto, a formar parte do núcleo do sistema de control interno e da xestión do risco corporativo.
Novos riscos asociados ao EUDI Wallet
A adopción do EUDI Wallet introduce riscos específicos que deben identificarse e avaliarse de maneira explícita.
Riscos operativos
- Accesos indebidos a servizos críticos.
- Interrupcións derivadas de incidencias nos sistemas de identidade.
- Dependencia tecnolóxica de provedores e plataformas externas.
- Complexidade na xestión de incidentes en contornas interoperables e transfronteirizas.
Riscos de seguridade
- Suplantación da identidade dixital.
- Uso fraudulento de credenciais verificables.
- Compromiso dos dispositivos que actúan como soporte da identidade.
- Explotación de integracións técnicas mal deseñadas ou insuficientemente protexidas.
Riscos legais e de cumprimento
- Incumprimentos en materia de protección de datos persoais.
- Responsabilidades derivadas dunha xestión inadecuada de accesos e credenciais.
- Dificultades na atribución de responsabilidades en contornas con múltiples actores.
- Obrigas de notificación e resposta ante incidentes de seguridade.
Riscos reputacionais
- Perda de confianza de persoas usuarias, clientes ou cidadanía.
- Impacto mediático de incidentes relacionados coa identidade dixital.
- Deterioro da imaxe institucional por fallos de gobernanza ou control.
Integración do EUDI Wallet na xestión de riscos
As organizacións deben incorporar a identidade dixital europea aos seus procesos habituais de análise e tratamento do risco, evitando enfoques illados ou meramente reactivos.
Isto implica:
- Identificar a identidade dixital como un activo dentro do inventario corporativo.
- Avaliar escenarios de risco asociados ao seu uso.
- Determinar impactos potenciais sobre servizos e procesos críticos.
- Definir medidas de mitigación e controis proporcionais.
- Establecer criterios claros de aceptación do risco.
A identidade dixital debe integrarse nos modelos de xestión integral de riscos (ERM / GRC), aliñándose co resto de riscos tecnolóxicos, operativos e legais.
Gobernanza: responsabilidades claras e decisións informadas
O despregamento do EUDI Wallet esixe reforzar a gobernanza da identidade e da seguridade, evitando que estas decisións queden limitadas ao ámbito exclusivamente técnico.
Un modelo de gobernanza eficaz debe:
- Definir responsabilidades claras entre a dirección e as áreas de TI, seguridade, legal e protección de datos.
- Establecer políticas de identidade, acceso e uso de credenciais.
- Regular a relación con provedores e terceiros implicados.
- Garantir a supervisión continua e a rendición de contas.
A gobernanza non consiste só en aprobar políticas, senón en asegurar que as decisións sobre identidade dixital se toman con coñecemento do risco e do impacto organizativo.
Impacto organizativo e adaptación de procesos
A adopción do EUDI Wallet afectará a múltiples procesos internos:
- Xestión de accesos e altas de persoas usuarias.
- Relación con clientes, provedores e cidadanía.
- Procesos de sinatura electrónica.
- Xestión de incidentes e continuidade de negocio.
- Formación e concienciación do persoal.
Isto obriga a revisar procedementos, actualizar controis e coordinar distintas áreas da organización. Ignorar este impacto pode xerar fendas operativas e fallos de control difíciles de detectar a tempo.
Preguntas clave para as organizacións ante a adopción do EUDI Wallet
A implantación do EUDI Wallet e do marco eIDAS 2.0 require que as organizacións se formulen unha serie de preguntas estratéxicas. Estas cuestións permiten avaliar o grao real de preparación e orientar a toma de decisións desde unha perspectiva de risco e gobernanza.
Identidade dixital e activos críticos
- Que procesos e servizos dependen da identidade dixital de persoas usuarias, clientes ou persoal empregado?
- Está identificada a identidade dixital como un activo crítico dentro do inventario de activos?
- Que impacto tería unha suplantación de identidade nos servizos ou procesos clave?
Xestión de riscos
- Incorporouse a identidade dixital europea ás análises de riscos existentes?
- Avaliáronse escenarios de uso indebido, fraude ou compromiso de credenciais?
- Que riscos se aceptan e cales requiren medidas de mitigación adicionais?
- Existe unha visión clara do impacto operativo, legal e reputacional dun incidente de identidade?
Gobernanza e responsabilidades
- Están claramente definidas as responsabilidades entre dirección, TI, seguridade, legal e protección de datos?
- Existen políticas específicas sobre xestión de identidade e accesos aliñadas con eIDAS 2.0?
- Como se toman as decisións relacionadas coa aceptación de riscos vinculados á identidade dixital?
Relación con terceiros e dependencias
- Que provedores ou plataformas externas interveñen na xestión da identidade dixital?
- Avaliáronse as dependencias tecnolóxicas e contractuais asociadas ao EUDI Wallet?
- Existen mecanismos de supervisión e revisión periódica destes terceiros?
Seguridade operativa e incidentes
- Están preparados os procesos de detección e resposta ante incidentes relacionados coa identidade dixital?
- Dispóñense de plans de continxencia e continuidade ante fallos nos sistemas de identidade?
- Definíronse procedementos claros de notificación e comunicación en caso de incidente?
Persoas, formación e cultura
- Está o persoal formado no uso seguro de sistemas de identidade dixital?
- Incorporouse a identidade dixital aos programas de concienciación en ciberseguridade?
- Existe unha cultura organizativa que entenda a identidade como un elemento clave da seguridade?
Prepararse máis alá do cumprimento
O cumprimento de eIDAS 2.0 é un requisito necesario, pero non suficiente. As organizacións que se limiten a cumprir formalmente poden atoparse con:
- Riscos mal avaliados.
- Controis ineficaces.
- Falta de capacidade de resposta ante incidentes.
- Dependencias críticas non xestionadas.
Unha preparación adecuada require:
- Enfoque preventivo.
- Visión a medio e longo prazo.
- Integración real na estratexia de seguridade e gobernanza.
- Cultura organizativa orientada á xestión do risco.
Conclusión
O EUDI Wallet representa un avance relevante na construción dunha identidade dixital europea común, pero tamén introduce novas responsabilidades para as organizacións. A identidade dixital debe xestionarse como un activo crítico, integrado nos modelos de risco e gobernanza, e non como un mero requisito tecnolóxico ou normativo.
As organizacións que aborden este cambio desde unha perspectiva de xestión de riscos, gobernanza sólida e responsabilidade compartida estarán mellor preparadas para aproveitar os beneficios da identidade dixital sen comprometer a seguridade, a continuidade nin a confianza.
Porque no novo contorno dixital, a identidade non só habilita servizos: define o nivel de risco que unha organización está disposta a asumir.
